24-nji sentýabrda Aşgabatdaky «Ýyldyz» myhmanhanasynda Hytaý Halk Respublikasynyň döredilmeginiň 77 ýyllygyna bagyşlanan dabaraly çäre geçirildi. Oňa Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Szi Şumin hem-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Raşid Meredow gatnaşdylar.

Resmi surata düşmeklikden soň Raşid Meredow we Szi Şumin myhmanhananyň eýwanynda guralan hytaý kompaniýalarynyň sergisine aýlandylar. Ilçi sergide görkezilen her bir bölüm bilen ministri hut özi tanyşdyrdy.

Çärede çykyş eden ilçi Szi Şumin Hytaýyň Türkmenistanda işleýän edaralarynyň işgärlerini we bilim alýan talyplaryny baýramçylyk bilen gutlady. Ol şu ýylyň Hytaýyň 15-nji bäşýyllyk meýilnamasynyň başlanýan ýylydygyny belledi. Ilçiniň sözlerine görä, daşarky şertleriň çylşyrymly bolmagyna garamazdan, ýurt Hytaý Halk Respublikasynyň Kommunistik partiýasynyň ýolbaşçylygynda ýokary hilli ösüş ýörelgesini dowam etdirýär. Ýylyň ilkinji alty aýynda Hytaýyň jemi içerki önümi ýyllyk hasapda 4,7 göterim ýokarlandy. Awgust aýynda senagat kärhanalarynyň goşulan gymmaty 5,2 göterim, enjamlar we ýokary tehnologiýaly önümleriň önümçiligi bolsa 12,1 göterim artdy. Ýanwar-awgust aýlarynda haryt söwdasynyň daşary söwda dolanyşygy 17,6 göterim ýokarlandy. Ýurduň daşary ýurt walýuta ätiýaçlyklary 3,4 trillion ABŞ-nyň dollaryndan ýokary derejede durnukly saklanýar.

Ilçi Hytaýyň tehnologik ösüşi barada hem gürrüň berdi. Onuň bellemegine görä, ozal ýurduň eksportynyň esasy bölegini egin-eşik, mebel we durmuş enjamlary düzýän bolsa, häzirki wagtda olaryň ornuny täze energiýa çeşmelerinde işleýän awtoulaglar, litiý akkumulýatorlary we gün energetikasy eýeleýär. Soňky döwürde bolsa emeli aň, robototehnika we innowasion derman serişdeleri täze ösüş ugurlaryna öwrüldi. Szi Şuminiň maglumatlaryna görä, Hytaýda ýokary gymmatlykly oýlap tapyş patentleriniň sany 2,36 milliona ýetdi. Fotoelektrik elektrik stansiýalarynyň bellenilen kuwwaty bolsa 1,286 milliard kilowata ýetip, ilkinji gezek kömür bilen işleýän elektrik önümçiliginiň kuwwatyndan geçdi. Hytaý dünýä bazaryna ýel energetikasy üçin enjamlaryň 70 göterimini, fotoelektrik modullarynyň bolsa 80 göterimini ýetirýär.

Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara ünsi çekip, ilçi 2025-nji ýylda Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow bilen iki gezek duşuşandygyny, şu ýylyň martynda bolsa Pekinde türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşandygyny ýatlatdy. Şeýle hem şu ýylyň aprelinde Hytaý Halk Respublikasynyň Döwlet Geňeşiniň wise-premýeri, Hytaý Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň Hemişelik komitetiniň agzasy Türkmenistana sapar bilen geldi. Saparyň dowamynda taraplar syýasat, ykdysadyýet, energetika, ulag, ylym, bilim we medeniýet ugurlarynda hyzmatdaşlyk boýunça birnäçe resminama gol çekdiler. Ilçiniň bellemegine görä, Hytaý 15 ýyl bäri Türkmenistanyň iň iri söwda hyzmatdaşydyr. Iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy köp ýyllaryň dowamynda 10 milliard ABŞ dollaryndan ýokary bolup gelýär. Hytaý–Merkezi Aziýa gaz geçirijisiniň A, B we C şahalary hem durnukly we ygtybarly işlemegini dowam etdirýär.

Öz gezeginde Raşid Meredow çärä gatnaşyjylara Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň we türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan Hytaý Halk Respublikasynyň döredilmeginiň 77 ýyllygy mynasybetli gutlaglaryny ýetirdi. Ministr Türkmenistanyň we Hytaýyň halklarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň köp asyrlyk taryhynyň bardygyny we häzirki wagtda bu gatnaşyklaryň aýratyn pugta häsiýete eýedigini belledi. Ol häzirki zaman syýasy dialogynyň aýdyň mysaly hökmünde Türkmenistanyň Prezidentiniň geçen ýyl Hytaýa bolan saparyny, onuň Ikinji Jahan urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygy mynasybetli geçirilen çärelere gatnaşmagyny, şeýle hem türkmen halkynyň Milli Lideriniň şu ýylyň martynda Hytaýa amala aşyran saparyny görkezdi.

Meredow ykdysady hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde energetika pudagyny görkezdi. Ol «Galkynyş» gaz käniniň dördünji tapgyryny özleşdirmegiň başlanmagyna aýratyn ähmiýet berilýändigini belledi. Bu tapgyryň başlanýandygy Hytaý Halk Respublikasynyň Döwlet Geňeşiniň wise-premýeriniň Türkmenistana bolan saparynyň dowamynda yglan edilipdi. Ministriň nygtamagyna görä, Hytaý soňky ýyllarda Türkmenistanyň daşary söwda hyzmatdaşlarynyň arasynda berk ýagdaýda birinji orny eýeleýär. Iki ýurduň arasyndaky umumy haryt dolanyşygy köp ýyllaryň dowamynda her ýylda 10 milliard ABŞ-nyň dollary derejesinde saklanýar. Şu ýylyň ilkinji 7 aýynda bolsa bu görkeziji eýýäm 5 milliard dollara ýetdi. Meredowyň sözlerine görä, söwda-ykdysady gatnaşyklary utgaşdyrmakda türkmen-hytaý hökümetara hyzmatdaşlyk komitetine möhüm orun degişlidir. Komitetiň 7-nji mejlisi şu ýylyň aprelinde Aşgabatda geçirilip, iki taraplaýyn resminamalaryň uly toplumyna gol çekilmegi bilen tamamlandy.

Meredow ulag pudagyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin hem uly mümkinçilikleriň bardygyny belledi. Demir ýol ulaglary we raýat awiasiýasy boýunça hyzmatdaşlyk ösdürilýär. Iki ýurduň hünärmenleri Gündogar–Günbatar ugry boýunça ulag we üstaşyr geçelgelerini ösdürmek boýunça bilelikde işleýärler. Medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlyk hem ileri tutulýan ugurlaryň biri bolmagynda galýar. Häzirki wagtda Hytaýyň okuw mekdeplerinde Türkmenistanyň 9300-den gowrak raýaty bilim alýar. Ýurtda hytaý dilini öwrenmäge bolan gyzyklanma hem artýar: häzirki wagtda 9 sany ýokary okuw mekdebinde 1000-e golaý talyp we 10 sany mekdepde 6000-den gowrak okuwçy hytaý dilini öwrenýär. Şu ýylyň aprelinde Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetinde Lu Ban ussahanasy öz işine başlady. Şeýle hem Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň döwlet lukmançylyk uniwersitetinde Hytaýyň däp bolan lukmançylyk merkeziniň okuw otagy açyldy.

Çykyşynyň ahyrynda Raşid Meredow Türkmenistanyň we Hytaý Halk Respublikasynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň özara bähbitli hyzmatdaşlyk ruhunda mundan beýläk-de depginli ösdüriljekdigine ynam bildirdi. Ol hytaýly dostlaryny döwlet baýramy bilen tüýs ýürekden gutlap, Hytaýyň halkyna berk jan saglyk, üstünlik, parahatçylyk, abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi.

Çykyşlar tamamlanandan soň, ilçi Szi Şumin Raşid Meredowa parahatçylygyň, sazlaşygyň we asudalygyň nyşany hökmünde farfor wazasyny sowgat berdi.