Aşgabat şäheriniň daşary ýurt dillerini çuňlaşdyryp öwredýän 29-njy ýöriteleşdirilen orta mekdebi Türkmenistanyň bilim ulgamynda döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň iş ýüzünde durmuşa geçirilýän bilim meýdançalarynyň biridir. Mekdep akademiki ugurlylygy, jemgyýetçilik taýdan ugrukdyrylanlygy we innowasion çemeleşmeleri utgaşdyryp, bitewi hem-de durnukly bilim gurşawyny emele getirýär.

Dil ugurlylygy – bilim strategiýasynyň binýady

29-njy mekdebiň esasy tapawutlandyryjy aýratynlyklarynyň biri daşary ýurt dilleriniň çuňlaşdyrylyp öwredilmegidir. Mekdebiň bilim modeli okuwçylaryň dil taýýarlygynyň başlangyç synplardan başlap, okuw döwrüniň ähli tapgyrlarynda yzygiderli ösdürilmegini üpjün edýär.

Okuw maksatnamasynda nemes dili aýratyn orun eýeleýär we iňlis dili bilen birlikde ileri tutulýan ugurlaryň biri bolup durýar. Daşary ýurt dilleriniň öwrenilmegi diňe bir söz baýlygyny we grammatiki düzgünleri özleşdirmek bilen çäklenmän, eýsem okuwçylaryň dünýägaraýyşyny giňeltmegiň, logiki pikirlenmäni, aragatnaşyk endiklerini hem-de medeniýetara başarnyklary ösdürmegiň täsirli serişdesi hökmünde kabul edilýär. Şeýle çemeleşme okuwçylara köp dilli gurşawda ynamly hereket etmäge mümkinçilik berýär we geljekki bilim üçin berk binýat döredýär.

Inklýuziw mekdep: deň mümkinçilikler iş ýüzünde

29-njy mekdep Türkmenistanda inklýuziw bilimiň häzirki zaman çemeleşmeleriniň ornaşdyrylýan synag mekdepleriniň hataryna girýär. Bu taslama Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen bilelikde ÝUNISEF-iň we jemgyýetçilik goragy ulgamyndaky hyzmatdaşlaryň goldaw bermegi bilen durmuşa geçirilýär hem-de her bir çaganyň bilim prosesiniň doly hukukly gatnaşyjysy hökmünde özüni rahat duýýan gurşawyny döretmegi maksat edinýär.

Mekdepde inklýuziwlik aýratyn bir ugur däl-de, ulgamlaýyn çemeleşme hökmünde amala aşyrylýar. Maýyplygy bolan we ösüş aýratynlyklary bolan çagalar üçin şahsy okuw meýilnamalary düzülýär, uýgunlaşdyrylan okatmak usullary ulanylýar, hünärmenleriň goldawy üpjün edilýär hem-de synplarda ýardam beriji kömekçiler işleýär. Şeýle-de, hormata, kabul edilmeklige we goldawa esaslanýan psihologik taýdan amatly gurşawy döretmekde möhüm orun eýeleýär.

Taslamanyň çäklerinde halkara we milli bilermenler mekdebiň mugallymlary we ýolbaşçy düzümi bilen gönümel iş alyp baryp, inklýuziw tejribeleri berkitmäge ýardam edýärler. Aýratyn üns şu ugurlara gönükdirilýär:

• ene-atalaryň bilim prosesine işjeň çekilmegine;

• inklýuziw we medeni taýdan duýgur diliň ulanylmagyna;

• interaktiw we oýun görnüşli okatmak usullarynyň ornaşdyrylmagyna;

• her bir çaganyň şahsy ösüşiniň yzygiderli gözegçiligine.

ÝUNISEF-iň goldawy we mugallymlaryň hünär başarnyklarynyň ösdürilmegi

Inklýuziw bilimiň ösdürilmeginde ÝUNISEF-iň goldawy aýratyn ähmiýete eýedir. Halkara derejeli bilermenler mugallymlaryň hünär başarnyklaryny kämilleşdirmäge ýardam edýärler, mekdebiň, maşgalanyň we degişli edaralaryň arasynda hyzmatdaşlygy ýola goýýarlar.

Dikeldiş we maslahat beriş merkezleri bilen hyzmatdaşlyk etmek hem möhüm ähmiýete eýedir. Bu bolsa aýratyn bilim zerurlyklary bolan çagalary ir ýüze çykarmaga we olary toplumlaýyn goldamaga mümkinçilik berýär. Şeýle pudagara çemeleşme inklýuziw bilimiň has durnukly we netijeli bolmagyny üpjün edýär.

29-njy mekdep maddy-enjamlaýyn goldaw alýan bilim edaralarynyň hem hataryna girýär. Synplarda çagalaryň beden aýratynlyklaryna laýyk gelýän sazlap bolýan partalar we oturgyçlar ulanylýar. Bu dogry beden durkuny saklamaga, ýadawlygy azaltmaga we okuw materialynyň has gowy özleşdirilmegine ýardam edýär. Munuň ähmiýeti diňe aýratyn zerurlyklary bolan çagalar üçin däl-de, eýsem ähli okuwçylar üçin hem uludyr.

«Ýaşyl mekdep»: ekologiýa terbiýesi we durnukly ösüş

Inklýuziw ugur bilen bir hatarda, 29-njy mekdep «ýaşyl mekdepleriň» toparyna degişlidir we ekologiýa bilimi hem-de durnukly ösüş ýörelgelerini öňe sürýär. Ekologiýa terbiýesi jogapkärli we aňly raýaty kemala getirmegiň möhüm düzüm bölegi hökmünde kabul edilýär.

Okuw prosesinde daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri tygşytly ulanmak we ekologiýa medeniýetini kemala getirmek meselelerine uly üns berilýär. Ekologiýa tematikasy okuw derslerine we terbiýeçilik maksatnamalaryna utgaşdyrylyp, okuwçylarda adam bilen tebigatyň özara baglanyşygyndaky düşünjäni ösdürýär.

Olimpiadalar we okuwçylaryň aň-paýhas taýdan ösüşi

29-njy mekdep ders olimpiadalarynyň, aň-paýhas bäsleşikleriň we ýaryşlaryň geçirilýän esasy meýdançalarynyň biridir. Olimpiada hereketi zehinli çagalar bilen iş alyp barmagyň möhüm bölegi bolup, analitiki pikirlenmäni, ylmy-barlag endiklerini we akademiki höwesi ösdürmäge gönükdirilendir.

Olimpiadalara gatnaşmak okuwçylara öz ukyp-başarnyklaryny açyp görkezmäge, bäsdeşlik tejribesini toplamaga hem-de daşary ýurt dilleri, matematika we tebigy ylymlar ýaly ugurlar boýunça bilimlerini ynamly görkezmäge mümkinçilik berýär.

Döwlet tarapyndan ileri tutulýan ugurlar we bilimiň orny

Şeýle mekdepleriň ösdürilmegi Türkmenistanyň strategik taýdan ileri tutulýan ugurlaryna doly laýyk gelýär. Prezident Serdar Berdimuhamedow bilimiň döwletiň durnukly ösüşiniň binýady we geljeginiň kepili bolup durýandygyny birnäçe gezek nygtap geçdi.

«Biziň esasy wezipämiz — halkynyň taryhyny bilýän, ýurdunyň gazanan üstünlikleri bilen buýsanýan we Garaşsyz Türkmenistanyň abraýyny artdyrmaga çalyşýan ýokary bilimli, hakyky watançylary terbiýeläp ýetişdirmekdir» — diýip, döwlet Baştutany belleýär.

Döwlet çagalaryň we ýaşlaryň döwrebap talaplara we halkara ölçeglerine laýyk gelýän ýokary hilli bilim almagy üçin ähli zerur şertleri döredýär. Bu nukdaýnazardan inklýuziw we «ýaşyl» mekdepler milli bilim ulgamynyň möhüm böleklerine öwrülýär.

Geljegiň mekdebi — eýýäm şu gün

Aşgabadyň 29-njy ýöriteleşdirilen mekdebi häzirki zaman bilim edarasynyň ýokary derejeli dil taýýarlygyny, jemgyýetçilik jogapkärçiligini, ekologiýa terbiýesini we her bir çaganyň zerurlyklaryna gönükdirilen çemeleşmäni üstünlikli utgaşdyryp bilýändigini görkezýär. Şeýle toplumlaýyn çemeleşme diňe bir bilim bermek bilen çäklenmän, eýsem häzirki zaman dünýäde üstünlikli ýaşamak üçin zerur bolan gymmatlyklary hem kemala getirýär.