Soňky ýyllarda künji ýagy köp ýurtlarda giňden meşhurlyga eýe boldy. Bu önüm diňe bir peýdaly aýratynlyklary bilen däl-de, eýsem, dürli iýmitlik maksatlar üçin ulanylyşy bilen hem mälimdir. Dürli ýag alynýan ekinleriň gadymy daýhançylyk däpleri esasynda ösdürilip ýetişdirilýän ýeri bolan Türkmeistanda hem künji ýagyna içerki we halkara bazarlarda barha uly isleg bildirilýär. Bu önümiň saglyk üçin nähili peýdasy bar we ol ýurduň ykdysadyýetine nähili täsir edip biler? Künji — dünýäde iň gadymy döwürlerden bäri ösdürilip ýetişdirilýän ekinleriň biridir. Onuň tohumy we ýagy gadymy Wawilonda, Müsürde we beýleki siwilizasiýalarda iýmitlik we dermanlyk gymmaty üçin juda ähmiýetli hasaplanypdyr. Türkmeistanda künji (türki dilde köplenç “sezam” diýlip atlandyrylýar) ozaldan bäri dürli tagamlar taýýarlanylanda ulanylyp gelýär: ol milli tagamlara we hamyrdan bişirilen çörek önümlerine goşulýar, şeýle hem ondan ýag alynýar. Häzirki wagtda künji ýagy antioksidantlara we ýag kislotalaryna baý sagdyn önüm hökmünde işjeň peýdalanylýar. Dürli çörek önümlerini, gök-bakja önümlerinden taýýarlanylýan naharlary hem-de süýjülikleri özünde jemleýän türkmen milli aşhanasy, künji ýagynyň barha uly islege eýe bolýandygyny nazarda tutsak, täze tagam kombinasiýalaryny hödürlemek bilen we tagamlaryň sagdyn iýmitlik gymmatyny ýokarlandyrmak bilen has-da giňelip biler.

Witaminlere we minerallara baýlygy. Künji ýagy düzüminde A, E we B witaminlerini, şeýle hem kalsiý, magniý, fosfor we sink ýaly minerallary saklaýar. Bu bolsa süňkleri berkitmäge, kadaly madda çalşygyny goldamaga we umuman, bedeniň ýagdaýyny gowulandyrmaga ýardam edýär. “Sagdyn” ýaglaryň kömegi bilen künji ýagy “ýaramaz” holesterini peseltmäge we “peýdaly” holesterini artdyrmaga kömek edýär. Munuň özi ýürek-damar ulgamyna peýdaly täsir edýär. Ýagyň esasy düzüm bölekleriniň biri-de sezamol bolup, ol öýjükleri erkin radikallardan goramak bilen, ýürek keselleriniň, damar keselleriniň we onkologiýa keseliniň öňüni almaga kömek edýän güýçli antioksidantdyr. Künji ýagy kosmetika önümçilik maksatlary üçin hem giňden ulanylýar. Ol derini çyglandyrýar we iýmitlendirýär, saçyň köklerini berkidýär, öýjükleriň täzelenmegine ýardam edýär hem-de deri bilen bagly dürli müşgilliklerde kömek edýär. Künji ýagy peýdaly düzüm bölekleriniň kömegi bilen içegeleriň ýeňil arassalanmagyna täsir edýär we iýmit siňdiriş ýagdaýyny kadalaşdyrýar.

Sagdyn durmuş ýörelgesine we kadaly iýmitlenmäge bolan gyzyklanmanyň artmagy netijesinde, Türkmenistanda künji ýagyna bolan isleg görnetik artmak bilen. Bu ugurda ozaldan iş alyp barýan önüm öndürijiler önümçiligiň möçberlerini artdyryp, kiçi we orta telekeçiligiň ösüşine ýardam edýärler. Künji ýagyna we künji önümlerine diňe goňşy ýurtlarda däl, eýsem, dünýä ýüzünde hem isleg ýokarydyr. Türkmen öndürijileri döwlet maksatnamalarynyň we halkara maýadarlaryň goldawy esasynda eksport mümkinçiliklerini giňeldip täze bazarlara çykýarlar, ýurduň ýokary hilli oba hojalyk önümlerini üpjün ediji hökmünde dünýädäki abraýyny pugtalandyrýarlar. Künjä bolan gyzyklanmanyň ýokarlanmagy gaýtadan işleýän zawodlary döwrebaplaşdyrmak zerurlygyny döredýär. Bu infrastruktura we tehnologiýa üçin oňyndyr. Ösen senagat binýady önümçiligiň ýokarlanmagyna we ýokary hilli ýagdan künji ekstraktyna esaslanýan kosmetika önümlerine çenli has giň önümçilik ugurlaryny açmaga mümkinçilik berýär. Şunuň bilen birlikde hem daýhanlar künji ösdürip ýetişdirmegiň  häzirki zaman usullaryny ulanmak arkaly goşmaça girdeji alyp bilerler. Hasylyň möçberiniň ýokarlanmagy, innowasion tehnologiýalaryň ulanylmagy oba hojalygyny has-da bäsdeşlige ukyply, girdejili edýär. Türkmenistanda künji önümçiliginiň ösüşiniň esasy artykmaçlyklarynyň biri-de gadymy döwürlerden häzire çenli ösdürilip gelnen medeni däpleriň we innowasion çemeleşmeleriň sazlaşykly utgaşdyrylmagy bilen baglydyr.

Türkmen daýhanlarynyň we aşpezleriniň şu günki nesli künjiniň gadyr-gymmatyna amaly taýdan oňat düşünýärler, ýöne häzirki döwrüň künji ösdürip ýetişdirmek we gaýtadan işlemek usullary bu mümkinçiligi has netijeli hem-de giň gerimde ulanmaga ýol açýar. Milli tagamlary taýýarlamakda künji ýagynyň ulanylmagy diňe bir olaryň tagamyny baýlaşdyrmak bilen çäklenmän, eýsem, iýmitlik gymmatyny hem ýokarlandyrýar. Mysal üçin, künji ýag sousy gök önüm salatlary, palaw ýa-da süýji tagamlar bilen ajaýyp utgaşdyrmaga laýyk gelýär. Mundan başga-da, dogry saklananda künji ýagynyň ýaramlylyk möhleti uzak bolup, gymmatly häsiýetlerini saklaýar. Künji ýagy Türkmenistanyň oba hojalyk we senagat taýdan ösüşiniň hereketlendiriji güýçleriniň biridir. Onuň önümçiligini we sarp edilişini giňeltmek ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak we halkyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň has-da gowulanmagyna gönüden-göni täsir edýär. Döwlet tarapyndan berilýän goldaw, işewürleriň işjeň tagallalary bilen, künji önümçiliginiň ösüşi ýurduň sagdyn we ekologiýa taýdan arassa önümleri ýerlemekde halkara bazardaky ornuny has-da berkitmäge mümkinçilik berýär.

Sagdyn iýmitlenmek, tebigy önümler we saglyk baradaky aladanyň örboýuna galýan häzirki döwründe Türkmenistanyň künji ýagy dünýäde uly islege eýe bolansoň, dükanlaryň tekjelerinde we sarp edijileriň ýüreginde mynasyp orny eýeleýär.

Munuň özi ýurt üçin diňe bir ykdysady kuwwatyny artdyrmagyň däl-de, eýsem,  künjiniň hemişe güýç we abadançylygyň çeşmesi hasaplanan döwründen bäri toplanan tejribäni we özboluşly medeniýeti dünýä bilen paýlaşmagyň ýoludyr.