Gomeriň «Iliada» we «Odisseý» ýaly ölmez-ýitmez eserlerinden başlap, Golliwudyň meşhur kinofilmlerine hem-de dünýäniň öňdebaryjy muzeýleriniň guraýan sergilerine çenli — Troýanyň taryhy asyrlarboýy dünýäniň ähli künjegindäki adamlaryň ünsüni özüne çekip gelýär.

Demirgazyk Egeý sebitinde ýerleşýän we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen bu rowaýaty şäher diňe bir geçmişiň sessiz şaýady bolman, eýsem, dünýä edebiýaty, sungaty hem-de ylmy üçin-de bahasyna ýetip bolmajak ylham çeşmesidir. Häzirki wagtda Troýanyň beýik mirasy uly halkara taslamalaryň esasynda, dünýä ýüzüne täze görnüşde gujagyny açýar.

11-nji iýunda Rimdäki Kolizeýde açylan Troýanyň gymmatlyklarynyň sergisi hakyky sungat baýramyna öwrüldi. Bu uly taslama Türkiýäniň 19 muzeýinden (şol sanda sylaglara eýe bolan Çanakkaledäki Troýa muzeýi) 221 sungat eseri we Italiýanyň ýygyndylaryndan 80 eksponaty özünde jemledi. Şolaryň 50-si italiýan jemgyýetine ilkinji gezek görkezildi. Rimiň ýüreginde orun alan sergi halkara metbugatyň ünsüni özüne çekmek bilen, Troýanyň gymmatlyklarynyň dünýä mirasy hökmündäki ähmiýetini ýene bir gezek tassyklady.

Bu ugurdaky medeni we ylmy taslamalar beýleki ýurtlarda hem dowam etdirilýär: Nýu-Ýorkdaky Türkiýe öýünde (Turkish House) üstünlikli geçirilen maslahatdan soň, çäreleriň dowamyny nobatdaky gezek Niderlandlar kabul edýär. Bu ýerde 28-nji iýunda Amsterdam şäherindäki Ýunus Emre adyndaky institutda özboluşly fotosurat sergisi açylar, 29-njy iýunda bolsa Troýa ekspedisiýasynyň baş arheology, professor Rüstem Aslan Leýden uniwersitetinde çykyş eder. Ýöne bu halkara sergiler gymmatlyklar hakyndaky söhbetiň diňe bir täsirli girişidir. Bu beýik şäheriň syrly dünýäsini hakykatdanam hem açmak üçin Türkiýe syýahatçylary Çanakkale merkezinden 30 kilometr uzaklykda ýerleşýän Troýa arheologik zolagyna ýöriteläp gelip görmäge çagyrýar.

Çanakkale: taryh bilen deňziň birleşýän ýerinde

Egeý deňziniň demirgazygynda — gönüden-göni strategik Dardanell bogazynyň girelgesinde ýerleşýän Çanakkale şäheri özboluşly deňiz kenaryndaky oazisdir. Bu ýerde ajaýyp dynç almak üçin zerur bolan ähli zatlar bar: Gün nurundan pürepür kenar, suw sportuň suwdaky görnüşleri üçin amatly şertler, owadan kempingler, welosiped ýollary we aýratynlykda ýerleşen şeraphanalar...

Bu sebite gelýän myhmanlar Çanakkale söweşiniň (Birinji jahan urşunyň Gallipoli kampaniýasy) ýadygärliklerine baryp 20-nji asyr taryhynyň täsin sahypalaryna syn edip ýa-da batyp giden uruş gämilerini görmek üçin suw jümmüşine aralaşyp bilerler. Tebigaty söýüjilere rowaýaty Ida dagynyň (Kaz-Daglary) ýaşyl gerişleri, Assosyň dury suwy hem-de Bozjaadanyň we Gökjeadanyň ümsüm ada atmosferasyny synlamak ýaly ajaýyplyklar garaşýar. Emma şonda-da sebitiň iň uly gymmatlygy Troýa bolmagynda galýar. Çanakkale şäheriniň merkezindäki deňiz kenarynda döredilen uly agaç at bu mifleriň we syrly dünýäniň simwoliki gapysy bolup hyzmat edýär.

Troýa: 5000 ýyllyk üznüksiz taryh

Tewfikiýe obasynyň golaýynda ýerleşýän Troýa dünýäniň taryhyna, ilkinji nobatda, Gomeriň «Iliada» eserini ýazmagyna ylham beren şäher hökmünde giripdi. Emma Troýa urşy bu ýeri adamzadyň hakydasyna müdimilik ýazan-da bolsa, şahyr tarapyndan beýan edilen wakalaryň döwründen-de has öň bu ýerde durmuş gaýnap joşupdyr. Häzirki wagtda ÝUNESKO-nyň arheologik toplumy irki bürünç asyryndan başlap, Wizantiýa döwrüne çenli 5 müň ýyllyk taryhy şöhlelendirýän 10 sany medeni gatlagy görkezýär.

Galanyň girelgesinde myhmanlary ägirt uly agaç — Troýa aty garşy alýar. Syýahatyňyzy şu ýerden başlap, gözelligini saklap galan galanyň diwarlaryna we birwagtlar Ahilliň ýa-da Gektoryň aýak basan daş düşelgi köçeleri boýunça gezelenç edip bilersiňiz.

Gyzykly ýeri, Eneýiň rowaýatynda bellenilişi ýaly, Troýanyň taryhy Rim imperiýasynyň başlangyjy bilen hem ýakyndan baglanyşyklydyr. Wergiliýa görä, göbek gany daman şäheri synandan soň, troýaly şazada Eneý «Täze Troýany» tapmak üçin howply ýüzüşe çykýar. Häzirki wagtda Ýewropa Geňeşi tarapyndan «Eneýiň ýoly» adyny alan, medeni gymmatlyk hökmünde resmi taýdan ykrar edilen ýol boýunça Anadoly şazadasy Lasiýum kenarlaryna baryp ýetýär. Şol ýerde onuň uzak geljekde ýaşan nesilleri biziň eýýamymyzdan öňki 753-nji ýylda Rim şäherini esaslandyrdylar. Günbatar edebiýatyna bütinleý esas bolup hyzmat eden ýerleriň galyndylaryny — bürünç döwrüniň berk galalaryndan başlap, Rim Odeonyna we Bulewteriýasyna (şäher geňeşiniň binasy) çenli — baryp gözleriň bilen syn etmek islendik syýahatçy üçin bahasyna ýetip bolmajak tejribedir.

Troý muzeýi: geçmişe interaktiw syýahat

Arheologik zolagyň edil girelgesinde ýerleşýän iň döwrebap Troýa muzeýine baryp görmezden bu ýerlere syýahat etmegiň täsirini doly duýmasaňyz gerek. Abraýly halkara baýraklary gazanan bu arhitektura kaşaňlygy myhmanlara wagtyň çägine interaktiw syýahaty hödürleýär. Muzeýiň üç gatynda döwrebap multimedia tehnologiýasyny, dioramalary we proýeksiýalary ulanmak arkaly şäheriň asyrlarboýy dowam eden taryhy täzeden dikeldilipdir. Bu bolsa myhmanlara tapylan gymmatly hazynalary degişli döwürleriniň keşbinde görmäge mümkinçilik berýär.

Syýahatyňyzy meýilleşdirmek üçin peýdaly maslahatlar:

Nädip barmaly: Stambul howa menzilinden Çanakkale şäherine her günde yzygiderli howa gatnawlary amala aşyrylýar. Şeýle hem Troýa şäherine Stambuldan awtoulag bilen aňsatlyk bilen baryp bilersiňiz — «Çanakkale 1915» köprisi arkaly bu gözel ýol boýunça bary-ýogy birnäçe sagat ýörärsiňiz.

Nirede galyp dynç alyp bolar: Çanakkale şäheriniň özünde häzirki zaman halkara myhmanhana torlaryndan başlap rahat butik-jaýlara çenli giň gerimli ýaşaýyş mümkinçilikleri hödürlenilýär. Has täsirli dynç alyş üçin bu ýere golaýdaky Tewfikiýe obasyndaky maşgalalar üçin niýetlenen kiçijik myhmanhanalarda saklanyp bilersiňiz — bu ýerler özüniň hoşniýetliligi hem-de myhmansöýerligi bilen bellidir.

Näme bilen meşgullanyp bolýar: Gadymy Troýa Troýa çakyr marşrutynyň möhüm bölegi bolup durýar. Bu ugur Gallipoliý ýarymadasyndan Edjeabat we Troýa arkaly owadan Bozjaada adasyna çenli uzap, ýerli çakyr önümçilik medeniýetiniň asyrlaryň dowamynda kämilleşip gelýän däp-dessurlaryna ýakyndan syn etmäge mümkinçilik berýär.

Nämeleri dadyp görmeli: Çanakkaleniň gastronomik kartasynyň üstüni ýerli çakyrlar ajaýyplyk bilen ýetirýär. Bu ýere gelseňiz hökmany suratda meşhur Ezine peýnirini, ýerli zeytun ýagy bilen hödürlenilýän egeý işdäaçarlaryny hem-de esasan Dardanell we Saros aýlagynyň suwlaryndan tutulýan meşhur sardinalar ýaly ter deňiz önümlerini dadyp görüň.